Τριάντα άτομα, «Φίλοι του Νομισματικού Μουσείου», ξεκινήσαμε ένα ηλιόλουστο Σαββατοκύριακο του Νοεμβρίου για να επισκεφτούμε την Μεσσηνία με προορισμό το παλάτι του Νέστορος και την Πύλο. Είχα πάνω από επτά χρόνια να επισκεφτώ την περιοχή, τότε που οι Μεσσήνιοι -παραγωγοί, ξενοδόχοι και έμποροι- είχαν υπογράψει το «σύμφωνο ποιότητος» και η μεσσηνιακή κοινωνία είχε μπει σε μια τροχιά σωστής τουριστικής αναπτύξεως, με σεβασμό στην παράδοση και τον πολιτισμό. Πολλά βήματα έγινα από τότε, που τα αποτελέσματά τους είναι εμφανή, έστω και σε εποχή κρίσεως.  Πολλά έχουν να γίνουν ακόμη, με την βοήθεια της κοινωνίας των πολιτών και εμπνευσμένων χορηγών.

Ξεκινήσαμε την επίσκεψή μας από το Ανάκτορο του Νέστορος, στον Άνω Εγκλιανό, 4 χλμ. από την Πύλο. Ακόμη και όσοι έχουν επισκεφτεί το καλύτερα διατηρημένο μυκηναϊκό ανάκτορο, πρέπει να επιστρέψουν για να δουν το υπερσύγχρονο στέγαστρο από δομικό χάλυβα να προστατεύει το μνημείο των 3.185 τ.μ. Η επίσκεψη γίνεται από ψηλά, ανεβαίνοντας σε έναν ξύλινο διάδρομο που σου δίνει την δυνατότητα να παρατηρήσεις τις κατόψεις των χώρων των παλατιών του Νηλέως και του Νέστορος, αποκομίζοντας έτσι μια πιο ευκρινή εικόνα για την ζωή στα μυκηναϊκά χρόνια, μέσα στο ανακτορικό συγκρότημα. Φυσικά η πρόσβαση στα άτομα με κινητικά προβλήματα είναι εφικτή.  Η ξενάγηση της δόκτορος Ξένιας Αραπογιάννη, επίτιμης Εφόρου Αρχαιοτήτων, μας έδωσε απαντήσεις για ερωτήματα πιο «διαβασμένων» επισκεπτών, χωρίς να χάσει τη μαγεία της αφηγήσεως που θα άρμοζε για εφήβους σχολικής εκδρομής. Κι έτσι όπως φανταζόμουν τον Τηλέμαχο να τον λούζουν και να τον αλείφουν με αρωματικά έλαια στην βασιλική μπανιέρα, προτού ξεκινήσει το μεγάλο ταξίδι προς ανεύρεση του πατέρα του, αναλογίστηκα πόση ιστορική αλήθεια κρύβουν τα Ομηρικά έπη.

Δεύτερος σταθμός μας, η γραφική Πύλος. Με την κλειστή θάλασσα όπου κανείς φαντάζεται εύκολα την ναυμαχία του Ναβαρίνου, το Οθωμανικό Κάστρο του στον πευκόφυτο λόφο και το άλλοτε σημαντικό λιμάνι με κάποια ωραία κτίσματα περασμένων εποχών, ολοκληρώσαμε την «προσκυνηματική» εκδρομή στην «άλλη Ελλάδα», αυτή που αγαπούμε όταν την γνωρίζουμε σωστά.

Στο ανακαινισμένο αρχοντικό του Ολυμπιονίκη Τσικλητήρα, Θαυμάσαμε την συλλογή του Γάλλου Φιλέλληνα δημοσιογράφου Rene Puaux, που αποτελείται από πίνακες και αντικείμενα του Αγώνα. Η δρ. Αγγελική Σίμωσι, προϊσταμένη Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων (Ε.Ε.Α.), μας ξενάγησε και σε αυτή την έκθεση που οργανώθηκε με πρωτοβουλία της Εφορείας. Η συλλογή, μεταφέρθηκε πριν ένα χρόνο από το Νιόκαστρο στο αρχοντικό Τσικλητήρα, για να αφιερωθεί ο χώρος του κάστρου στα ευρήματα της ενάλιας αρχαιολογίας, αλλά και να στεγαστεί  σε ένα του κτίριο, το αρχαιολογικό Μουσείο Πύλου.

Το έργο της Ε.Ε.Α., δεν περιορίζεται μόνον στον εντοπισμό και την έρευνα ναυαγίων αλλά αφορά και στους αρχαίους βυθισμένους οικισμούς και λιμενικές εγκαταστάσεις. Από την εποχή του Γ. Παπαθανασόπουλου, το 1975, που ιδρύεται η Εφορεία μέχρι σήμερα, κάποια από τα ευρήματα, ενημερωτικά βίντεο και επεξηγηματικές παραστάσεις, όλα εξαιρετικά τοποθετημένα σε μικρά «μουσεία-μπουτίκ», μέσα στα τείχη του κάστρου, παρέχουν πολύτιμες πληροφορίες για την ιστορία, το εμπόριο, τις πληθυσμιακές μετακινήσεις, τη γεωλογία και το κλίμα των περιοχών που εντοπίζονται. Στο εργαστήρι συντήρησης ευρημάτων που στεγάζεται σε χώρο φυλακών της εποχής της γερμανικής κατοχής, τα ήδη συντηρημένα αντικείμενα από πολλές περιοχές της χώρας μας, περιμένουν τα κονδύλια για να εκτεθούν, συμπληρώνοντας την αφήγηση των μουσείων του Νιόκαστρου.  Ίσως, κάποτε δούμε και το Μουσείο Ενάλιας Αρχαιολογίας στον Πειραιά, να ανοίγει τις πύλες του…

Θα επιστρέψω στην Μεσσηνία το καλοκαίρι, για να δω την ανασκαφή στο θέατρο της Θουρίας, που είμαι σίγουρη ότι η νέα Υπουργός θα βάλει ως προτεραιότητα, μαζί και το «Διάζωμα». Θα επιστρέψω για να δω και το Ασκληπιείο που βρέθηκε στον ίδιο χώρο, ως προσκύνημα, μήπως και γιατρευτούν οι σύγχρονες πληγές μας